Onmisbare plantaardige oliën

Onmisbare plantaardige oliën

Plantaardige oliën worden in de keuken, in cosmetica en in voedingssupplementen gebruikt vanwege hun voedende, hydraterende en beschermende eigenschappen. Ze worden op verschillende manieren (door persing of raffinage) uit oliehoudende planten uit alle uithoeken van de wereld gehaald.

Wat is de beste plantaardige olie?

Geen en allemaal, afhankelijk van de smaak, nutritionele of cosmetische behoefte. De lijst met plantaardige oliën die vandaag beschikbaar zijn, geeft een goed beeld van het aantal verschillende ecosystemen en overlevingsmechanismen van planten. Planten slaan voedingsreserves in hun knollen, bollen, vruchten of zaden op om de winter door te komen of zich voort te planten.

Zaden bevatten nutriënten (koolhydraten, eiwitten, vetten) die noodzakelijk zijn voor de kieming, bescherming en ontwikkeling van nieuwe planten. Hun samenstelling verschilt naargelang het klimaat, terrein of de omstandigheden voor reproductie. Sommige zaden bevatten hoofdzakelijk eiwitten (eiwitrijke zaden), andere koolhydraten (zetmeelhoudende zaden) en nog andere vetten (oliehoudende zaden). Oliehoudende vruchten en zaden vormen de belangrijkste grondstof voor oliën die door de mens worden gebruikt.

De unieke eigenschappen van natuurlijke plantaardige oliën

Elke plantaardige olie bestaat uit vetten, waaronder verschillende soorten verzadigde vetzuren, namelijk mono-onverzadigde (omega 9) en polyonverzadigde zoals omega 6 (linolzuur) en omega 3 (alfalinoleenzuur).

Polyonverzadigde vetzuren behoren, in de vorm van fosfolipiden, tot de bestanddelen van celmembranen die voor fluïditeit zorgen. Membranen moeten immers soepel zijn zodat cellen onderling kunnen communiceren. Daarnaast geven ze als triglyceriden energie aan de cellen, nadat ze in adenosinetrifosfaat zijn omgezet (beschikbare energie).

Ze houden de huid soepel, stevig en gehydrateerd. 

Eetbare plantaardige oliën

In de keuken wordt best de voorkeur gegeven aan plantaardige oliën uit eerste koude persing en liefst uit de biologische landbouw. Deze oliën zijn goed voor de vertering en de aanvoer van nutriënten en vetzuren.

  • Zonnebloem-, druivenpit-, maïs- of sesamolie bevatten het meeste linolzuur (LA) of omega 6.
  • Onder andere koolzaad-, noten-, lijnzaad-, amandel- en sojaolie zorgen voor een belangrijke aanvoer van alfalinoleenzuur (ALA) of omega 3.

Deze vetstoffen worden bij voorkeur rauw gebruikt omdat zo alle voedingseigenschappen bewaard blijven. Sommige oliën worden traditioneel gebruikt om te bakken omdat hun rookpunt hoger ligt, zoals meer bepaald olijfolie, zonnebloemolie of kokosolie. 

Welke oliën zijn het best voor een mooie huid?

Plantaardige oliën worden al sinds mensenheugenis in cosmetica voor lokaal gebruik gedaan (zalven, maceraten, concentraten) in combinatie met etherische oliën. De lijst met oliën die in cosmetica worden gebruikt is eindeloos! Zo is er de klassieke zoete amandelolie die we vooral bij kinderen gebruiken. Wortel-, jojoba-, nigellazaad-, argan- of sheaboterolie worden gecombineerd met eetbare oliën zoals olijf-, tarwekiem-, avocado-, hazelnoot- of notenolie. Elke olie heeft haar eigen kwaliteiten en past bij een bepaald huidtype of is geschikt voor een specifiek probleem, zoals een droge huid, droge haren, broze nagels, een zonneslag, ... De voedende en beschermende eigenschappen van oliën zijn niet te ontkennen.

Enkele druppels olie in je handpalm opwarmen en op je gezicht aanbrengen is al voldoende als dagelijkse verzorging.

Welke oliën zijn het voedzaamst voor de huid?

Veldbloemen zijn een heuse bondgenoot voor de huid. Deze ingenieuze bloemen hebben zich aan hun omgeving aangepast en halen er alle voordelen uit. Drie bloemen onderscheiden zich van de rest vanwege hun cosmetische voordelen. Bernagie, teunisbloem en muskusroos houden een schat verborgen in hun zaden! Zij kunnen zich beroemen op een meer dan respectabel gehalte van POVZ, maar ook van mineralen, oligo-elementen en vitaminen.

Bernagie- en teunisbloemolie bevatten gammalinoleenzuren (GLA) uit de familie van de omega 6, die invloed hebben op het metabolisme van polyonverzadigde vetzuren. Ze hebben voedende eigenschappen en vervullen een belangrijke rol in de hydratatie en soepelheid van de huid. Anderzijds staat omega 6, dat door het lichaam in prostaglandines wordt omgezet, ook bekend om zijn voordelen voor PMS.

De voordelen van bernagieolie

Deze plant houdt van humusrijke, maar vochtige grond. Ze bezaait de velden met blauwe, stervormige bloemen die rijkelijk worden bezocht door bijen om er honing van te maken. De vruchten bevatten een olie die rijk is aan gammalinoleenzuur (GLA). Bernagieolie helpt om de huid mooi, soepel en elastisch te houden dankzij de hoge concentratie omega 6-vetzuren. Bovendien zijn alle pyrrolizidinealkaloïden uit de olie gehaald, zodat er geen contra-indicaties bekend zijn.

De voordelen van teunisbloemolie

De plant waarvan deze olie afkomstig is, wordt ook wel “nachtbloem” of “nachtschone” genoemd. De bloemen in levendige kleuren (geel, roze, oranje of rood) verspreiden een bedwelmend parfum wanneer ze bij het ochtendgloren ontluiken. De teunisbloem is vooral een bondgenoot van vrouwen met een onregelmatige cyclus en gevoelige huid. Het gunstige effect wordt verkregen bij verbruik van 6000 mg teunisbloemolie.

De voordelen van muskusroosolie

Het zaad van deze plant is bijzonder interessant voor makers van cosmetica die er vooral de essentiële vetzuren en carotenoïden uit gebruiken. Muskusroos wordt vaak in antirimpelproducten teruggevonden omdat ze hydraterende eigenschappen heeft.

 

Isabelle Bruno, redactrice Welzijn en gezondheid.

Wist u dat ?

Er wordt voorrang gegeven aan oliën die uit de biologische landbouw afkomstig zijn en die na een eerste koude persing (< 50 °C) worden verkregen. Dit zijn zogenaamde “vierge” oliën. Hun gunstige moleculen worden niet door deze behandelingen aangetast, wat wel het geval is bij warme extractie.